GÖZ HAREKETLERİ

İnsanların zihinlerinde resimlerle mi, seslerle mi yoksa hislerle mi düşündüğünü bilmek artık çok daha kolaydır. NLP göz hareketlerimiz ile düşüncelerimiz arasında bir ilişkinin olduğunu söylemektedir. İnsanların gözlerine bakarsak zihinlerinde oluşturdukları düşünceleri anlamamıza yardım eder. Aynı zamanda herhangi bir şeyi yaptıklarında o şeyi nasıl oluşturdukları konusunda bize ipucu
verir.
Daha önce Nörologlar göz hareketlerini incelemiştir ve buna çevresel göz hareketleri adını vermişlerdir. NLP ise göz hareketlerinin çalışma prensipleriyle beynimizin hangi bölgesini kullandığımızı ortaya koymuştur.
Göz hareketlerine bakarak insanların davranış ve düşüncelerini anlamada bir takım ipuçları elde ederiz. Dolayısıyla bu ipuçları görsel olarak elde ettiğimiz bulgulardır. Bu bulgular sayesinde, karşımızdaki insanın söylediği söz, düşünce ve davranış bütünlüğünü ve yaptıklarını hasıl yaptığını anlayabilmekteyiz.
Temel temsil sistemleriyle göz hareketleri arasında da doğuştan gelen bağlantılar vardır. Genelde insanlar kafalarında resimlerle düşündüğünde, hatırlanan tecrübe bir takım resim ise ve sağ ellerini kullanıyorlarsa sol yukarı bakarlar. Eğer herhangi bir şeyi kafalarında kurgulayıp görüntülüyorlarsa sağ üst tarafa bakarlar. Eğer sesler hatırlamaya çalışılıyorsa genelde gözler kulak hizasında sola gider. Kafada herhangi bir ses tasarlanıyorsa o zaman gözler sağa kayar. Gözler sol alta gidiyorsa kişi iç diyalog içindedir. Muhtemelen kafasında kendi kendine konuşuyordur. Eğer gözler sağ alta takılıp kalırsa genelde kişi bir takım hisleri yaşıyor ve duyuyor durumdadır. Yine kişi donuk ve boş bakıyorsa kafasında resimlerle düşünüyor ya da birşeyler görüntülüyordur. Göz hareketleri genelde bilinçsizce yapılır. Kişi bunun farkında değildir. Solaklarda durum tersine bir durum gösterebilir ve göz hareketleri yer değiştirebilir.
Göz hareketleri daha sonra değineceğimiz modelleme bölümünde kişilerin zihinsel haritalarını bulmada, düşünce kalıplarını öğrenmede hatta kişisel olarak daha olumlu duyguları yaşamada bizlere sınırsız bir fayda sağlayacaktır. Şimdi bu açıklamalarımızı şekilde gösterelim.
Bazı durumlarda istisnalar olabilir. Her iki elini kullanan insanlarla birlikte sol elini kullanan insanlar bazen değişik durumlar gösterdiğinden fazla ön yargılı olmadan kişilerin kullandıkları göz hareketlerini kontrol etmekte yarar vardır. Bunun için de daha önceden tasarlanmış sorular sorulması gerekir.
Göz hareketlerinin bir yararı da bilinçli düşünmeyi kolaylaştırması ve bir şeyleri hatırlamada bize yol göstermesidir. Eğer bir şeyleri kafanızda canlandırmak istiyorsanız yukarı bakın. Aşağı bakarak asla kafanızda görüntü yaratamazsınız. Çoğu durumlarda hayal kırıklığı ve üzgün kişilerin gözleri sol alta takılıp kalır. Bu durumda bu bireyler kendi kendilerine bir iç konuşma yaşarken çoğunlukla ümitsiz olayları hatırlamakta kendi kendilerine kafalarında sesleri tekrar tekrar yinelemektedir. Bu durumda yapılacak tek şey kısaca karşınızdakinin yukarı bakmasını sağlamaktır.
Seminerlerde ve eğitimlerde görsel malzeme kullanacaksanız göz hareketlerinin çalışma sistemlerinden faydalanmak amacıyla onları sola yukarı doğru asın. Bu durumda gözler yukarı gideceğinden kullandığınız malzeme daha etkili olacaktır. Hoparlör varsa kulak hizasında olsun. Bu durumda eğitimin kalitesi daha da artacaktır.
Eğer bir şeyleri hatırlamaya çalışıyorsanız, sol yukarı bakın. Kafanızda bir şeyler sergiliyor ve yaratıcılığınızı geliştirmek istiyorsanız sağ yukarı bakın. Eski anılarınızı ve eskiden duyduklarınızı hatırlamaya çalışıyorsanız, sol yana doğru kulak hizasında gözlerinizi kaydırın. Eğer şarkı besteliyor ya da herhangi bir yaratıcı konuşma hazırlamak istiyorsanız gözlerinizi sağ yana doğru kaydırın. Göreceksiniz eskiye oranla düşünme beceriniz daha bilinçli ve daha etkili olacaktır. İlk zamanlar bu size biraz saçma gelebilir ve kafanız karışabilir, ama becerinizi artırdığınızda olumlu etkilerini göreceksiniz.
Göz hareketlerini kullanmak içinde bulunduğunuz ruh halini değiştireceğinden vücudunuz da otomatik olarak içinde bulunduğunuz ruh halini alacaktır. Dolayısıyla göz hareketlerini bilinçli olarak kullanmak; istediğiniz doğrultuda düşünebilmeyi ve hissedebilmeyi sağlayacağı gibi yaşadığımız duygusal zorluklardan kurtulabilmeyi de mümkün kılacaktır. Tüm duygusal sıkıntılardan, vücudumuzu ve göz hareketlerimizi gerektiği gibi kullanarak uzaklaşabiliriz.
 
Şimdi bir aradaşınızla ya da eşinizle bir deney yaparak onun düşünce biçimini öğrenmek için göz hareketlerini nasıl kullandığına bir şeyi hatırlamada ve duygularını yeniden tasarlamada hangi tür stratejileri kullandığına dikkat edin. İşte sorular?
Görsel hatırlanan sorular
Evinizin giriş kapısı hangi renktedir?
Sabah yataktan kalktığınızda ilk ne görüyorsunuz?
Aslanın yelelerini tarif edin?
En uzun süreli arkadaşınız kimdir?
Oturduğunuz apartmanın boyu yaklaşık kaç metredir?
Görsel tasarlanan sorular
Kendinizi iki başlı düşünseniz nasıl görünürdünüz?
Eğer Haritayı baş aşağı açarsanız kuzey doğu ne tarafa
gelir?
Kendinizi 5 m olarak düşleyin. Nasıl görünürdünüz?
Kaplanın tavşan gibi uzun kulakları olsa nasıl görünürdü?
Kendinizi bir film kahramanının yerine koysanız nasıl
görünürsünüz?
İşitsel Hatırlanan Sorular
En sevdiğiniz müziği içinizden dinleyin?
Bu sabah ilk duyduğunuz söz neydi?
En sevdiğiniz arkadaşınızın ses tonu nasıldır?
Yere iğne düşerse sesi nasıl çınlar?
En yüksek tonda konuşan arkadaşınız kimdir?
İşitsel Tasarlanan Sorular
20 kişi aniden bağırınca sesleri nasıl çıkar? Su altında sesimizin tonu nasıl bir durum alır? 5. kattan düşen piyanonun seslerini tasarlayın? Aslanlar kedi gibi miyavlarsa bu nasıl bir ses çıkar?
 
Çocuk ağladığında 2 kat daha hızlı ağlarsa bu nasıl bir ağlama olur?
İç Diyalog Soruları
Kendinizle konuştuğunuzda nasıl bir tonlama kullanırsınız?
Kendinizle konuştuğunuzda ses hangi açıdan gelir? Birşeye kızdığınızda bu nasıl bir iç diyalog oluşturur? Sevmediğiniz bir insana merhaba dediğinizde o an içinizden kendinize neler söylersiniz?
Dokunsal Sorular
Mutluluk nasıl bir histir? Tuzlu suyun nasıl bir tadı vardır? Islak çorap giyerseniz ne hissedersiniz? Aşık olduğunuzda neler hissetmiştiniz? Kuş tüyüne dokunmak nasıl bir histir?
KULLANILAN
TERCİH SİSTEMLERİNİ BULMAK
Göz hareketleri kullanılan temsil sistemini bulmada en kolay ve en hızlı yoldur. Bundan başka insanların vücutlarını kullanma biçimi, kullandığı kelimelerin yapısı, işitsel, görsel ve dokunsal ağırlıklı olup olmadığı; konuşma hızı, temposu ve volumünü diğer yöntemler veya ipuçları olarak sayabiliriz.
Bunun dışında daha sağlam bir test yapmak için şimdi şu egzersizi yapın. Rahat bir koltuğa oturun ve gözlerinizi kapayın. Tamamen rahat olun ve yavaş nefes alıp verin. Şimdi herhangi bir olayı düşünün. Bu geçmiş bir an olabileceği gibi herhangi bir şeyin tasarlanması da olabilir. Şimdi düşüncenize dikkat edin. Aklınıza ilk ne geliyor? Düşünce sisteminizde 3 temel sistemden hangisi ağır basıyor? Düşüncelerinizde resimler, sesler ya da hislerden hangisi süreklilik arz ediyor? Eğer resimlerle düşünüyorsanız ve buna genelde eğilimliyseniz siz görselsiniz, sesler ağır basıyorsa işitsel, hisleriniz ve duygularınız ağır basıyorsa dokunsalsınız demektir. Daha önceden söylediklerimizi burada tekrar etmekte yarar var. Herhangi bir temsil sistemi birbirinden üstün değildir. Herkes bilinçli ya da bilinçsizce bir ya da bir kaçını geliştirmiştir, bu da doğaldır. Amaç diğer temsil sistemlerini de geliştirmek, iletişim becerilerini artırmak ve daha zengin yollar kullanarak iletişiminizi ve etkililik oranınızı geliştirmektir.
Şimdi temsil sistemlerinizi bulmak için başka bir örneğe geçelim. Aşağıda verilen soruları en kısa zamanda istenilen ölçülerde hatırlıyorsanız tam puan verin. Hatırlamakta zorluk çekiyorsanız daha düşük puan verin. Sizlere her 3 temsil sistemiyle ilintili sorular sorulacak ve bu soruları puanlar vererek işaretleyeceksiniz. Yine sakin ve rahatsız edilemeyeceğiniz bir ortam seçin. İşte sorular.
Görsel Sorular
1) Ailenizde en güzel gözleri olan kişinin göz rengi nedir?
2) İlk okul öğretmeninizin yüzünü hatırlayınız?
3) Evinizin anagiriş kapısının rengi nedir?
4) Evinizdeki en büyük eşya hangisidir?
5) Bu sabah ilk gördüğünüz insanın yüzü neye benziyordu?
İşitsel Sorular
1) En sevdiğiniz müzik hangisidir?                                 .
2) Su altında şarkı söylerseniz sesiniz nasıl gelir?
3) En seksi ses tonu olan arkadaşınız kimdir?                  
4) Dün akşam kiminle, ne konuştunuz?                          
5) En yakın çocukluk arkadaşınızın ses tonu nasıldır?
 
Dokunsal Sorular
1) Yeni yağmış kar taneciklerini ellemek nasıl bir histir?
2) Kedi okşamak nasıl bir histir?
3) Islak çimlerde yürümek nasıl bir histir?
4) Aşık olmak nasıl bir histir?
5) 2 m yüksekliğindeki bir duvardan atlamak nasıl bir histir?
 
DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@sayginnlp.com