ÇOCUKLAR NEDEN KORKAR?
KORKU, çocuğun kendisine zarar verebileceğini düşündüğü herhangi bir nesneye, kişiye veya hayali varlığa karşı gösterdiği duygusal tepkidir. Her çocuk ve her insan tehlikeli ve yabancı şeylere karşı korku duyar. Korku olmasaydı, canlılar hayatlarını korumak için çaba harcamazlardı. Korkulacak şeyler ve korkunun şiddeti arttığı zaman çocuk kaygılı bir kişilik geliştirmeye başlar. Kaygılı çocuk, sebebi ve kaynağı belli olmayan korkular duyar. Sanki kötü bir şey olacakmış, kendisine veya sevdiklerine bir zarar gelecekmiş duygusuna kapılır.
Korkunun aşırı gelişimi zamanla nedensiz ve mantıksız korkulara (fobilere) yol açabilir. Çocuk karanlıktan, yükseklikten, hayvandan, sudan, aklına gelebilecek her şeyden korkabilir.
 Evin hemen karşısındaki bakkaldan ekmek almaya gidemez, gece tuvalete gitmek için anne veya babayı uyandırmak zorunda kalır. Biraz büyüyünce ‘Korkuyorum,’ demeye utandığı için başka gerekçeler öne sürer. Bazen bu gerekçelere ailesinin ve kendisinin de inandığı olur. Ancak bütün bu korkuların kökeninde annenin veya babanın küçükken çocuğun dünyasına soktuğu korkular vardır.
Çocukların sıklıkla yaşadığı korkular
Anneden Ayrılma Korkusu: Yeni doğan çocuğun ilk korkusu 'anneden ayrılma anksiyetesi' adını verdiğimiz yeni hayata adapte olamama endişesidir. Annenin şefkatli kollarında sevgi, ilgi ve bakım gördükçe bu endişesi azalarak kaybolur ve yerini güven duygusuna bırakır.
Yüksek Işıktan ve Sesten Korkma: Yeni doğan çocuk aniden ortaya çıkan yüksek sesten ve ışıktan korkar. Üç yaşına kadar gök gürültüsünden, şimşek çakmasından, köpek sesinden, düşen veya kırılan bir nesnenin çıkardığı sesten korkarlar.
Muhtemel Tehlikelerden Korkma: Okul öncesi çocuklarda hayal gücü oldukça yüksektir. Hayal ettikleri kötü olayların gerçekleşeceğine inanırlar. Kaybolacağından, düşüp bir yerini yaralayacağından, evde yangın çıkacağından, eve hırsız gireceğinden, anne babanın evi terk edeceğinden, kendisinin veya anne babasının öleceğinden korkarlar.
Şaka ve Mecaz İfadelerden Korkma: Çocuklar şaka ile söylenmiş kelimelerin mecaz anlamını kavrayamadıkları için gerçek zanneder ve korkabilirler. ‘Bir daha küfür ettiğini duyarsam dilini koparırım! Bir daha çişini haber vermezsen pipini keserim! Bir daha beni üzersen seni dilencilere veririm!’ gibi sözleri gerçek anlamda söylediğinizi zanneder, büyük bir korku duyarlar.
Yabancılardan ve Yeni Yerlerden Korkma: Çocuklar alışıncaya kadar yabancı insanlardan ve yeni yerlerden korkabilirler. Örneğin, çocuk, ilk defa evimize gelen ziyaretçi ve misafirden uzak durmayı tercih eder. Bu kişi veya kişilerin bizimle dost olduğunu, bizi sevdiğini anlayınca ısınmaya başlar. Küçük çocuğu olan bir eve gittiğimizde, kucağa almaya ve sevmeye başlamadan önce, çocuğun bize ısınmasını beklemeliyiz.
Yeni bir eve taşındığımızda veya tatile çıktığımızda çocuk gittiği yeni eve, otele veya çevreye alışmakta zorluk çeker; peşimizden ayrılmak istemez. Bu sebeple yeni bir eve taşındığımız zaman en kısa zamanda onun odasını, oyuncaklarını ve özel eşyalarını hazır etmeliyiz. Çocuk evin tuvaletine, banyosuna, mutfağına ve bütün odalarına alışıncaya kadar birkaç gece ışık yakabilir, ilk gün bizimle aynı odada yatmasına izin verebiliriz.
Anne ve Babanın Boşanacağından Korkma: Çocuk anne babanın birbiriyle tartıştığını ve kavga ettiğini gördükçe gelecek için endişe duymaya başlar. Anne ve babanın boşanacağından, annenin evi terk edeceğinden, annesiz veya babasız kalacağından korkar. Annenin peşinden ayrılmaz, dışarı çıktığı zaman arkasından ağlar.
Korkuyu uyaran ve besleyen sebepler
• Deprem, sel, yangın, trafik kazası, yüksek bir yerden düşme, yaralanma, köpek ısırması, yılan sokması., gibi çocuk üzerinde şok etkisi yapan kazalar ve tehlikeli durumlar,
• Uzun süre evde tek başına bırakılma, kendisini terkedilmiş, korumasız hissetme,
• Kanlı, bıçaklı bir kavgaya şahit olma,
• İçinde cadıların, insan yiyen devlerin, şeytanların, canavarların, hayaletlerin yer aldığı korkulu masallar, hikayeler dinleme, korku filmi izleme,
•  Telkin yoluyla kazanılmış korkular: ‘Sokakta oynarken sakın evin önünden ayrılma, uzaklara gitme, sonra seni kaçırır dilenci yaparlar!’ ‘Biz evde yokken sakın kapıyı kimselere açma, evimizi soyarlar, seni kaçırırlar veya öldürürler!’ ‘Sokakta gördüğün kedi ve köpeğe dokunma, sonra seni ısırırlar, mikrop kapar hasta olursun!’
•  Gözlem yoluyla kazanılmış taklit korkular; (Annesinin fareden korktuğunu gören bir çocuğun fareden korkmayı öğrenmesi gibi),
• Çocuğa doğru davranışlar kazandırmak ve yanlış davranışlardan caydırmak için korku öğesinin kullanılması: ‘Yaramazlık yaparsan doktor gelir sana iğne yapar!’ ‘Hemen yatağına yatmazsan öcüler gelir seni yer!’
•  Çocuğu aşırı derecede koruma, tehlikelere karşı abartılı şekilde uyarma. Sokakta, çarşıda, pazarda çocukla birlikte yürürken: ‘Sakın elimi bırakma, kaybolursun, dilenciler seni kaçırır!’ ‘Sakın elimi bırakma, sonra araba çarpar ölürsün!’
Çocukları korkudan koruma yolları:
• Çocuğun korkularıyla alay etmeyin, alay edilmesine izin vermeyin, hafife almayın. Kendisiyle alay edildiğini gören çocuk korkularını sizden gizlemeye başlar, sonunda kaygılı ve kuşkucu bir kişilik geliştirir. Kendinizi çocuğun yerine koyun, onu anlamaya çalışın. Korkuya yol açan durumun korkulacak bir şey olmadığını gösterin, denemesi için cesaretlendirin, ama ısrarcı olmayın.
•  Korkularını sizinle paylaşmasına izin verin. Korkuya yol açan sebepleri ortadan kaldırmaya çalışın. Korkuyla nasıl baş edeceğini anlatın.
• Korkuyu bir tehdit ve sindirme aracı olarak kullanmayın.
•  Korku ve şiddet içerikli programlar ve filmler izlemesine izin vermeyin. Korku veren masallar ve hikâyeler anlatmayın.
Çocuğu muhtemel tehlikelere karşı uyarırken korkuya yol açacak şekilde abartıya kaçmayın. Bu noktada ‘Sokakta tanımadığın bir kimse sana şeker, çikolata, oyuncak gibi şeyler verirse alma. Elinden tutup bakkala veya çocuk parkına götürmek isterse gitme. Belki iyi bir insandır, ama bilemeyiz. Kötü niyetli bir insan da olabilir...’ ‘Biz evde olmadığımız zaman kimseye kapıyı açma. Bazı kötü niyetli insanlar sana kötü davranabilir, eşyalarımızı çalabilir...’ şeklindeki uyarılar yeterli olabilir.
 
DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@sayginnlp.com