NLP Ve Meta Model

1. Meta Modeli Ne Demektir?
Meta modeli, deneyimlerimizi ve bize gelen bilgileri anlamlandırmak için "nasılı" gösterir. Onu üç şekilde sadeleştirme eğilimi içerisindeyizdir.
1.  Çıkarma: Bilgiyi atlarız.
2.  Genelleme: Sınırlı bir kanıta dayanarak evrensel iddialarda bulunuruz.
3.  Çarpıtma: Bazı bilgilere odaklanarak ve diğerlerini ihmal ederek anlam çıkarma.
Yukarıdaki üç sürecin hepsi de oldukça doğaldır. Bize yardımcı olabilirler veya bizi sınırlandırabilirler. Örneğin, sürekli etrafınızdan size doğru akmakta olan-bilgileri çıkarmamış (atlamamış) olsaydınız nasıl bir durumun ortaya çıkacağını hayal edin. Kafanız bir sürü lüzumsuz bilgiyle dolu olacaktı: Görmüş olduğunuz tüm plakalar gibi. Diğer yandan, önemli bilgileri çıkarmıyor (atlamıyor) musunuz? Bu değerlendirmeye göre, tüm pozitif geribildirimleri atlayıp tek bir eleştirel yoruma takılıp kalıyor musunuz?
2. Meta Model Ne İşe Yarar?
Size kaçırdığınız şeyi düzeltmeniz, adaletsiz genellemelere papuç bırakmamanız ve çarpıtılmış olan şeylere yeni anlamlar yüklemeniz için bir dizi soru sunar.
3.  Meta Modelin Günlük Örnekleri Çıkarma:
>  Negatif: Size abarttığınızı söyleyen uyarı işaretlerini dikkate almamak, unutkan olmak, dikkatinizi vermemek.
>  Pozitif: Sevdiğiniz birisiyle beraber olduğunuz için etraftaki sıkıcı şeyleri dikkate almamak.
Genelleme
>  Negatif: Herkesin size karşı olduğunu hissetmek (Herkes mi? Hiçbir zaman karşılaşmadıklarınızı da içerecek şekilde yeryüzündeki herkes mi?)
> Pozitif: İlk sunumunuzu yenice yaptınız ve gerçekten iyi gitti. "Sunuş yapabilirim" diye düşünmeye başladınız. Üstünüze yeni bir güven geldi.
Çarpıtma
>  Negatif: Patronunuzu bir meslektaşınızla gülüşürken gördünüz ve hemen kendinize güldüklerini düşündünüz.
>  Pozitif: Arkadaşınız size sürpriz, özel bir hediye aldı ve hemen onun sizi sevdiğini düşündünüz.
4.  Meta Modeli Düşünmek                               
Kendinizin ve başkalarının gerçekten ne dediklerini netleştirmek istediğiniz zaman
Her ne zaman daha net bir şekilde konuşmak isterseniz Kendinizin veya bir başkasının her genelleme yapışında Birisinin gerçekten doğruluğu kanıtlanmamış bir iddiada bulunduğu içinize doğduğu zaman
> Birisi size bir şey satmaya çalıştığında ya da sizi bir şey yapmaya ikna ettiğinde
>  Bir tartışma ya da münazarada, her ne zaman kağıt üzerinde iddialarda bulunduğunuzda ya da bir şeyleri ifade ettiğinizde
5.  Meta Modeli Nasıl Kullanabilirsiniz?
Çıkarma
Meta modeli kullanırken belli başlı bazı sorulan sorarak kaçırdığınız bilgilerin bazılarını yeniden elde edebilirsiniz:
>  Bilginin gerçekten kaçtığı yerde. "Doyduğumu hissediyorum." derseniz "Tam olarak neyle?" sorusunu da sormanız gerekir.
V Gizli bir karşılaştırmanın yapıldığı yerde. Eğer "Bu günden güne daha da kötüleşiyor." derseniz "Neyden daha kötü?" sorusunu sormanız gerekir.
^ Süreçlerin sanki sabit şeylermiş gibi sunulduğu yerlerde. Eğer siz: "İlişkimiz gittikçe bozuluyor." derseniz. "Tam olarak nasıl farklı iletişim kuruyoruz ve bu nasıl önceki kadar iyi olmuyor?"
^ Kimle ya da neyle ilgili olduğunu belirtmediğiniz için bir şeyleri kaçırdığınızda "eğer siz "İnsanlar beni sevmiyor." derseniz, "Özellikle hangi insanlar?" sorusunu sormanız gerekir.
Genelleme
Meta modeli kullanarak genellemeler arasında ayrım yapabilirsiniz ve sizi tıkayan zorlu genellemelerin nasıl bu hale geldiğini anlayabilirsiniz.
>• Evrensel ifadeler; "Benim ne hissettiğimi asla düşünme!" "Asla mı? Hiç mi?"
>  Zorunluluklar, tavsiyeler; "Eve zamanında ulaşmalıyım." "Eğer ulaşamazsan ne olur?" "Ulaşırsan ne olur?"
>  Gücü yetmemek; "Bunu yapamam!" "Seni durduran nedir?" "Eğer yaparsan ne olur?"
Çarpıtma
Meta modeli kullanarak insanların yaptıkları şeylere nasıl anlam verdiklerini ve eğer sizin veya onların işine yaramazsa ona nasıl meydan okuduklarını açığa çıkarabilirsiniz:
>  Karmaşık eşitlik; "Gözlerine bakamayan insanlara güvenilmez." "Gözlerine bakmakla güvenilirliği nasıl bağlantılandırıyorsunuz?"
> Sebep ve sonuç; "Sözlerinle bana sinsice zarar verdiğini hissediyorum." "Tam olarak söylediğim şeylerle kendini nasıl zarara uğratılmış hissediyorsun?"
>  Zihin okuma; "Bana kızgınsın." "Bunu nasıl bitebiliyorsun? Bunu düşünmeni sağlayan şeyler nelerdir?

DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@sayginnlp.com